Het Derde Erf

Op de website van Het Derde Erf lezen we de historische achtergrond van deze eeuwenoude boerderij. Vier ‘erven’ (boerenbedrijven) bezat het voormalige klooster Mariënhof aan de Birkt en het Derde Erf is de enige boerderij die daarvan nog bestaat en in bedrijf is.

Peter Wantenaar en zijn vrouw Teunisje Hilhorst, kochten Het Derde Erf in 1875 en sindsdien is de boerderij overgegaan van vader op zoon. Joop en Corine Wantenaar hebben Het Derde Erf met tomeloze energie opgebouwd tot een biologisch-dynamische balansboerderij. Helaas is Joop overleden, maar zijn zoon Julius heeft zijn werk in het bedrijf overgenomen en zo werken Corinne en Julius nu samen in hun veelzijdige onderneming.

Biologisch-dynamisch

Het Derde Erf is een biologisch-dynamisch bedrijf met ongeveer vijftig stuks vee (koeien, pinken, kalfjes) en er worden ongeveer dertig koeien gemolken. De koeien die hier zijn geboren hebben hun horens nog en lopen minimaal vijf maanden per jaar dag en nacht buiten. Het bedrijf heeft dubbeldoelkoeien, voor het vlees en de melk. Dit zijn vaak sterke koeien. Nadat een koe die niet meer rendabel is voor de melkveehouderij, vetgemest is, gaat zij naar de slachterij. Het vlees wordt daarna verkocht vanuit de boerderij.

De stal heeft aan de westzijde een ligboxenstal voor de koeien die gemolken worden en aan de oostzijde een potstal voor de droge koeien, de pinken en de kalveren, allen onder één dak. Dit heeft als groot voordeel dat de koeien het kuddegevoel blijven houden, ondanks de hekken die de verschillende leeftijden uit elkaar houden. De stal levert vaste stromest die elk voorjaar uitrijdt over het land rond het bedrijf. Dit geeft een langzaam vrijkomen van voedingsstoffen voor het gewas en is niet agressief jegens het bodemleven. Het is bovendien goed voor de weidevogels om te foerageren en als nestmateriaal. Dit alles heeft een grotere biodiversiteit tot gevolg. Verder wordt er aan slootkantbeheer en weidevogelbescherming gedaan en heeft het bedrijf een paddenpoel.

Ook een zelfoogsttuin

Op alle zeven dagen van de week kun je op een zelfgekozen tijd bij Het Derde Erf terecht voor verse eieren en rauwe melk. Daarnaast heeft het bedrijf ook een zelfoogsttuin. De tuin wordt onderhouden door Corine en de leden van de Community Supported Agriculture (CSA). Een CSA bestaat uit een consumentenkring die de kosten en baten van de groentetuin deelt. Iedere deelnemer van de tuin koopt een oogstaandeel en krijgt hier tijdens het seizoen groenten voor terug. Het streven is een eerlijk loon voor de tuinder of boer, die goed zorgt voor de tuin, de planten en de grond. Ook beslissen de leden mee over de groenten die worden geteeld. Op de tuin is een kas aanwezig waardoor ook groenten als tomaten, komkommers en aubergine geteeld worden. Ieder jaar wordt ook wat geëxperimenteerd met nieuwe groenten.

Op de boerderij is een ‘store in store’ aanwezig met verschillende producten en cadeautjes zoals keramiek, sieraden, viltartikelen, boeken en andere artikelen, onder andere gemaakt door plaatselijke kleine ondernemers. Je kunt er ook rundvlees van eigen erf kopen of dagverse eitjes. In de woonkeuken in de Schaapskooi worden cursussen, lezingen en workshops gegeven. Ook is er een balansstudio waar workshops worden gegeven die lichaam en geest in balans brengen.

Akkers op de Soester Eng

Julius en Corine Wantenaar hebben binnen de regio verschillende akkers die op een biologisch-dynamische manier worden bewerkt. Anderhalve hectare daarvan ligt op de Soester Eng. Het bewerken wordt gedaan in samenwerking met Arjan Janknegt (Terra Prosperous). Arjan werkt volgens een biologisch regeneratieve landbouwmethode. Dit is een werkwijze gericht op het herstellen en verbeteren van de bodemgezondheid, biodiversiteit en het ecosysteem, in plaats van enkel het produceren van voedsel. Door minimale grondbewerking, diversiteit aan gewassen en geen kunstmest/gif wordt koolstof in de bodem vastgelegd en het waterbergend vermogen verbeterd. Een gezonde bodem leidt immers tot gezondere gewassen en dat leidt weer tot gezondere voeding voor mens en dier.

Werken met compostthee

Omdat de Soester Eng uit droge, schrale zandgrond bestaat is het voor hem een hele uitdaging om de gezondheid van de bodem op peil te houden in een biologisch gesloten regime en met inachtneming van de subsidie-eisen. Een van de maatregelen die genomen wordt is het toepassen van compostthee. Compostthee is een vloeibaar extract van compost dat wordt gebruikt als natuurlijke voeding en bodemverbeteraar. Door compost in water te laten weken en te beluchten, vermenigvuldigen gunstige micro-organismen zich, wat de plantweerstand verhoogt en voedingsstoffen makkelijker opneembaar maakt. Op die manier komen er meer micro-organismen op de plant en in de bodem die de groei en gezondheid van planten bevorderen en schadelijke schimmels bestrijden door middel van competitie en symbiose.

Vruchtwissel tussen granen

Het opbouwen van een gezonde bodem is een proces van jaren. Je moet lange tijd achtereen een perceel bewerken om tot een goede bodemvruchtbaarheid en ziektewerendheid te komen. Het specifieke probleem van de Soester Eng hierbij is dat droogte in de relatief langere periode in de zomer de opbouw vertraagd. Op de Eng kan niet geïrrigeerd worden door het ontbreken van oppervlaktewater. De gewassen die hij zaait zijn o.a. gerst, tarwe en triticale, een kruising van tarwe en rogge. Dit wordt voornamelijk gebruikt als hoogwaardig veevoer.

Om bodemziekten te voorkomen, de onkruiddruk te verlagen en de bodemvruchtbaarheid te behouden past hij vruchtwissel tussen granen toe. Met dezelfde reden past hij daarbij ook mengteelt toe, door het gelijktijdig telen van graan met  erwten of bonen. Hierbij profiteert het graan van de natuurlijke stikstofbinding van de erwten en bonen, wat leidt tot een hoger eiwitgehalte in de korrel zonder extra kunstmest. Daarnaast levert de combinatie ook een gezonder graan- en bonengewas op. Om de onkruiddruk te verminderen werkt hij met onderzaai. Op de percelen waar mais wordt verbouwd, wordt bijvoorbeeld gras ingezaaid en bij de granen wordt een mengsel van klavers en kruiden gezaaid. Naast de droogte vormen de vogels een groot probleem op de Eng. Veel zaad en kiemplanten worden door de vogels weg gegeten, met name de kraaiachtigen en de houtduiven.

Alle mest op eigen grond

Met vijftig koeien en vijftig hectare grond in gebruik kan Het Derde Erf gemakkelijk alle mest op eigen grond benutten, bijvoorbeeld op de weides die rond de boerderij in het Eemdal liggen. Op de percelen van Het Derde Erf op de Soester Eng wordt ook, indien beschikbaar, mest uitgereden.